Canon Power Zoom-adapter PZ-E2 – Motorzoom voor video

De mogelijkheid om rustig in en uit te kunnen zoomen, is iets dat de videomaker extra beeldende en creatieve mogelijkheden geeft.

Objectieven bedoeld voor fotografie zijn populair bij videomakers. Ze zijn ten opzichte van cinema-objectieven, compact, licht en relatief goedkoop. Die lagere prijs ten opzichte van objectieven speciaal ontworpen voor videografie komt door de grotere aantallen, maar ook door de relatief eenvoudige constructies. Ze missen namelijk een aantal functies die objectieven voor videografie wel hebben. Enkele handige eigenschappen die je bij cinema-objectieven vindt zijn:

• Een consistente vorm. Verschillende brandpunten hebben dezelfde filtermaat, dezelfde frontdiameter en de bedieningsorganen, zoals de diafragmaring en de focusring, zitten op dezelfde plaats. Dat maakt dat bij het verwisselen van een objectief de follow-focus-motortjes voor het aansturen van het diafragma, de zoom en de scherpstelling op dezelfde plaats kunnen blijven zitten. Ook de matte box kan weer zonder aanpassingen teruggeplaatst worden.
• Bij het in- of uitzoomen verandert de ingestelde scherpstelafstand niet. Je kunt dus in een take in- en uitzoomen terwijl je onderwerp mooi in focus blijft, als dit zelf niet beweegt natuurlijk. Vaak wordt met een parfocaal objectief voor een opname eerst ingezoomd om goed handmatig te kunnen scherpstellen en daarna weer uitgezoomd naar de gewenste uitsnede.
• Geen focusbreathing. Bij veel voor fotografie bedoelde objectieven verandert de beelduitsnede licht als je scherpstelt. Ga je richting de kortste instelafstand dan zie je de uitsnede iets krapper worden, alsof je tegelijkertijd iets inzoomt. In een filmopname kan dit dan onbedoeld het beeldend effect hebben van een zoom-in. Uiteraard wil je als cinematograaf zelf bepalen wanneer je zoomt en wanneer je alleen de scherpstelling verandert. Ook veranderen voor film bedoelde objectieven zelden van lengte bij het scherpstellen of in- en uitzoomen. Verschillende moderne systeemcamera’s bieden de mogelijkheid om de focusbreathing elektronisch te compenseren; het beeld wordt dan iets uitvergroot.
• Traploos verstelbaar diafragma. Soms verandert tijdens een take de intensiteit van het licht, of pan je van een lichte naar een donkerder omgeving, of andersom. In zo’n geval is het handig om heel subtiel het diafragma te kunnen openen of sluiten om de belichting goed te houden, aangezien de sluitertijd bij film in principe alleen aangepast wordt als ook de frame rate
• Dan is er bij cinema-zoom-objectieven nog de mogelijkheid om handmatig of motorisch heel gelijkmatig te kunnen zoomen. Het zoomen tijdens een opname moet dan, vloeiend, onopvallend en geruisloos kunnen gebeuren. Bijna altijd wordt hiervoor een interne zoomverstelling gebruikt.

Filmpje 1: Het geluid van de PZ-E2 zoomadapter op de snelste stand. Het geluid van alle filmpjes is opgenomen met de interne microfoon van de camera in een nagenoeg stille ruimte. In de praktijk zal het dus veel minder hoorbaar zijn.

De meeste voor video bedoelde objectieven, ook wel cinema-objectieven genoemd, zijn manualfocus met een lange scherpstelslag. Veel van deze objectieven zijn bedoeld voor het S35 (vergelijkbaar met APS-C) sensorformaat en kunnen dus alleen op DSLR en systeemcamera’s met cropsensor gebruikt worden. De Canon RF 24-105mm F2.8 L IS USM Z en de onlangs geïntroduceerde RF 70-200mm F2.8 L IS USM Z zijn de eerste AF full-frame zoomobjectieven van Canon met de mogelijkheid tot het monteren van een zoommotor. Canons nieuwe RF 24-105mm werd als fotografie- en video-objectief al getest in de eerste Focus van dit jaar. Daarom beperk ik me hier vooral tot de zoomadapter die pas later beschikbaar kwam. Wel zou ik het objectief tekort doen door niet te vermelden dat de Canon RF 24-105mm alle bovengenoemde eigenschappen van video-objectieven bezit en daarmee dus een volwaardig cinema-objectief is.

Filmpje 2: Het geluid van de PZ-E2 zoomadapter op de middelste stand.

Zoommotor

De mogelijkheid om rustig in en uit te kunnen zoomen, is iets dat de videomaker extra beeldende en creatieve mogelijkheden geeft. Wordt de zoom als beeldend middel in fictiefilm nog niet eens zoveel gebruikt, bij het registreren van events of voor journalistiek gebruik en bij documentaires is het een enorm handig hulpmiddel om van beelduitsnede te kunnen veranderen zonder daarbij de opname te hoeven onderbreken. Dit kan zijn om tijdens een opname meer van een scene te laten zien, of om bij een persoon te blijven die zich, bijvoorbeeld bij een speech, van de camera af beweegt. Werk je vanaf statief dan is handmatig in- of uitzoomen, eventueel met hulpmiddelen als een zoomhandel zelfs bij veel voor fotografie bedoelde objectieven, nog wel te doen. Maar juist bij bovengenoemde vormen van videografie wordt er vaak ook veel uit de hand gefilmd. Dan is een motorzoom het aangewezen middel. Die kun je natuurlijk ook zelf fabriceren met dezelfde motortjes die voor een follow-focus-systeem worden gebruikt en een handel aan de camera met aansturing. Dat beperkt je echter wel in de mogelijkheden om de camera te gebruiken en te bedienen. Een motorzoom die je op het objectief zelf kunt bedienen is ergonomisch fijner en veelal veel compacter. De Canon Power Zoom-adapter PZ-E2(B) schroef je zonder hulpmiddelen op de RF 24-105mm en is bedoeld om met de linkerhand onder het objectief te bedienen. Er wordt daarvoor ook een kleine kunststof duimsteun meegeleverd die aan het objectief geschroefd kan worden, maar ook zonder die steun is de zoomadapter goed te bedienen, bijvoorbeeld door de voet van de statiefgondel als handsteun te gebruiken. De zoomadapter beperkt de draai van de statiefgondel naar één kant wel behoorlijk, iets om rekening mee te houden wanneer je het objectief in een rig of op een statief monteert. De Canon Power Zoom-adapter PZ-E2(B) heeft als extra nog een 20-pins aansluiting voor afstandsbediening.

De PZ-E2(B) is niet goedkoop, maar daarvoor krijg je wel een aantal aansprekende eigenschappen; de zoomadapter wordt via het objectief gevoed vanuit de camera en is daardoor heel compact. Als extra zoomsnelheid nodig is of als de adapter voor lange tijd moet worden gebruikt, is er ook de mogelijkheid om deze via een USB-C-aansluiting van (extra) stroom te voorzien. De zoomadapter heeft ook een traploze snelheidsregeling en de afwerking en duurzaamheid van de PZ-E2 zijn op een hoog niveau. De Canon Power Zoom-adapter PZ-E2(B) is heel mooi stil en eigenlijk alleen in de snelste standen hoorbaar, maar dan heb je het wel over een zoomsnelheid die voor normaal gebruik tijdens een opname niet gebruikelijk is. Dit stille functioneren is vooral bij het type videografie waarvoor deze zoomadapter bedoeld is, zoals verslaglegging van events, reportages, documentaire, journalistiek gebruik zoals ENG en camjo, heel belangrijk, omdat hierbij vaak met een microfoon op de camera wordt gewerkt. Vaak is dit ook nog het enige geluidsopnamemiddel dat de cameraman of vrouw in dit soort situaties ter beschikking staat en het laatste wat je dan wilt is natuurlijk dat handelingen als zoomen en scherpstellen hoorbaar zijn in het filmmateriaal. Met de Canon RF 24-105mm F2.8 L IS USM Z en de Canon Power Zoom-adapter PZ-E2(B) is die kans gelukkig heel klein.

Variabele snelheid

De zoomsnelheid wordt geregeld met een klein wieltje aan de voorkant van de adapter. Door een opstaand randje rond een gedeelte van het wieltje zul je deze niet snel per ongeluk verdraaien, maar het maakt de bediening ervan er ook niet echt gemakkelijker op. Het wieltje had wat mij betreft best iets forser gemogen. Er is een referentie-klik precies tussen de snelste en de langzaamste stand, dat is handig, want meestal zul je qua zoomsnelheid rondom die middelste stand werken. Wil je toch handmatig zoomen, dan kun je met een draaischakelaar de zoommotor ontgrendelen. Doe je dit niet, dan merk je weinig extra weerstand, maar draai je wat sneller dan ga je wel het mechanisme van de zoommotor horen. De Canon Power Zoom-adapter PZ-E2(B) geeft een mooie constante zoomsnelheid, maar een zoom wil je, net als een focus pull, ook rustig laten beginnen en eindigen. Die finesse biedt de zoomadapter met zijn drukknoppen niet. Wel met de Zoom Servo Grip ZSG-C10 met tuimelschakelaar, als je de PZ-E2B gebruikt. Blijft je echter bij de lagere snelheden tot aan de klik, dan loopt het geheel heel vloeiend. Bij de hogere zoomsnelheden vind ik vooral het begin iets te abrupt. Handig is ook dat je de zoommotor kunt bedienen via de Canon Camera Connect App of EOS Utility of Browser Remote als de gebruikte camera hiervoor ook geschikt is. Ook kun je bij verschillende EOS R camera’s bepaalde knoppen instellen als zoomhandel. Dit zijn mogelijkheden die tot voor kort alleen aan Canons cinema camera’s voorbehouden waren.

Filmpje 3: Het geluid van de PZ-E2 zoomadapter op de langzaamste stand. Op de achtergrond het geluid van mijn hond in de gang die zichzelf aan het krabben is.

Conclusie test Canon Power Zoom-adapter PZ-E2(B)