Full Review Canon RF 24mm, 35mm en 50mm F1.4 L VCM – Lichtsterke objectieven voor fotografie én video

Op de nieuwe R-camera’s zijn de VCM-objectieven zowel voor fotografie als video uitstekend bruikbaar.

Introductie

Canon heeft inmiddels een viertal F1.4 objectieven met een vast brandpunt op de markt gebracht. We hebben de 24mm, 35mm en 50mm getest en daarnaast is er net een 20mm geïntroduceerd.

Canon R-fotografen zullen met smart op een aantal van deze objectieven hebben gewacht. De Canon 24mm F1.4L VCM vervangt de inmiddels 17 jaar oude EF-versie en de RF 35mm F1.4L VCM is de opvolger van de EF 35mm F1.4L USM II, die ook al 10 jaar oud is. Op 50mm heeft Canon al de RF 50mm F1.2L USM. De 50mm F1.4L VCM komt niet als opvolger daarvan, maar als goedkopere extra keuze. De RF 20mm F1.4L VCM is een objectief dat voor de spiegelreflexcamera’s nooit heeft bestaan, dus ook dat is een echte aanwinst.

Het zijn alle vier L-objectieven. Dat verwacht je natuurlijk bij zo’n lichtsterkte. Wat ze echter bijzonder maakt is dat het geen USM- maar VCM objectieven zijn. VCM staat voor Voice Coil Motor. Canon combineert die in deze objectieven met een Nano-USM motor en het resultaat is een hele snelle en geluidloze scherpstelling die tegelijkertijd niet abrupt is. Voor video wil je liever dat je scherpte bij het gebruik van de autofocus van het ene naar het andere onderwerp glijdt in plaats van schiet. Dat is eigenlijk precies wat je bij scherpstellen tijdens het filmen met dit systeem krijgt. Een andere bijzondere optie is de diafragmaring. Canon RF-objectieven hebben een programmeerbare controlring die veel fotografen en filmers gebruiken als diafragmaring. Die controlring maakt tijdens het draaien wel hoorbare klikgeluidjes. Dat is fijn als feedback, maar lastig als je microfoon daar tijdens filmopnames vlak achter zit, want dan hoor je dat in de opname.

De VCM-objectieven hebben een aparte diafragmaring die altijd klikloos is. De ring heeft twee voordelen: je kan nu op het objectief zien welk diafragma je instelt en je hoort de ring niet. De diafragmaring heeft ook twee nadelen: als je ermee fotografeert, dan kan je niet op gevoel het diafragma instellen en op oudere body’s zal de ring alleen werken tijdens het filmen en moet je voor fotografie de controlring gebruiken, als je je diafragma tenminste op het objectief in wilt stellen. Je kan natuurlijk de ring op A zetten en het diafragma gewoon op de camera instellen. De objectieven hebben geen van allen beeldstabilisatie, maar op de Canon EOS R5 II haal je ook zonder stabilisatie in de objectieven nog altijd 8,5 stops correctie in het centrum met de IBIS in de camera.

Bouw

De Canon VCM objectieven hebben allemaal dezelfde afmetingen. Niet ongeveer, maar exact. Dat heeft natuurlijk te maken met hun hybride kwaliteiten. Filmers die werken met een camera op een gimbal of een camera die onderdeel is van een rig met misschien een handmatige focuspuller of een matte box, willen niet iedere keer dat ze van objectief wisselen de gimbal opnieuw balanceren of accessoires verplaatsen om ze te laten passen op de objectieven. Met de VCM objectieven is dat niet nodig omdat ze alle drie precies even lang en dik zijn: 76,5×99,3mm. Het gewicht varieert van 515 gram voor de 24mm tot 580 gram voor de 50mm, met de 35mm daar tussenin. Voor zulke verschillen hoef je een gimbal normaal gesproken niet opnieuw te balanceren. De objectieven zijn daarmee lichter en slanker en in het geval van de 35mm ook flink korter dan de EF-versies die ze vervangen. De filtermaat is ook gelijk voor alle objectieven, met 67mm. Dat is kleiner dan bij de EF-objectieven en wie daarvan overstapt, zal dus nieuwe filters moeten kopen. Maar 67mm is gelukkig wel een hele gangbare maat.

Aan de achterzijde hebben ze ook nog de mogelijkheid om een gelfilterhouder te bevestigen. De objectieven zijn volledig afgedicht met pakkingen rond alle bewegende delen en uiteraard hebben ze ook een pakking op de bajonet. De 50mm heeft een zonnekap die aan de voorzijde rond is. De zonnekappen van de 35mm en de 24mm hebben tulpvormige uitsparingen aan de voorzijde. Aan de voorzijde van het objectief zit de inmiddels bekende, programmeerbare controlring met direct daarachter de brede scherpstelring die lekker gedempt draait. Daarachter zitten aan de linkerkant een programmeerbare knop die standaard staat ingesteld op Focus Hold, een AF/MF schakelaar en een schuif voor het diafragma. Met die schakelaar kan je de diafragmaring die vlak voor de bajonet zit, in de A-stand zetten of er juist vanaf halen. In de A-stand bedien je het diafragma met de draaiknop op de camera. Dat kan bij oudere camera’s nodig zijn omdat de diafragmaring mogelijk niet werkt als je niet in de videostand staat. Op nieuwere camera’s als de R1 en de R5 II is hij zowel voor fotografie als video bruikbaar. Anders dan bij andere merken heb je niet de keus om hem in te laten klikken of klikloos te maken. Hij draait altijd zonder klikjes. Wel krijg je in de camera te zien op welk diafragma je dan ongeveer staat. Ongeveer, omdat de camera het verschil in 1/3^e stops laat zien, terwijl de ring het diafragma in 1/32^e stops kan verstellen. Dankzij die kleine stapjes kan je tijdens het filmen de belichting aanpassen zonder dat je die stapsgewijs ziet veranderen. De objectieven hebben allemaal 11 diafragmalamellen voor een mooie ronde diafragmaopening.

Scherpstelling

VCM staat voor Voice Coil Motor. De autofocus werkt hiermee heel snel en geluidloos en werkt ook nauwkeurig bij weinig licht. Focus breathing is behoorlijk onderdrukt, maar soms nog wel zichtbaar. Op de nieuwere camera’s kan je dat nog verder minimaliseren door in de filmstand de Correctie Focus Breathing aan te zetten. Of de handmatige scherpstelling lineair is of niet, kan je bij de nieuwere camera’s instellen en dat bepaalt of je goede, herhaalbare focuspulls kan maken.

De kortste instelafstand is 24cm voor de 24mm, 28cm voor de 35mm en 40cm voor de 50mm. De vergrotingsmaatstaven die je daarmee haalt zijn 0,17x, 0,18x en 0,15x. Zeker geen macro, maar geschikt voor een close-up. De objectieven zijn niet bruikbaar met teleconverters om extra vergroting te krijgen.

Beeldkwaliteit

Naast identieke afmetingen en redelijk gelijke gewichten is er voor fotografen, maar helemaal voor filmers nog iets belangrijk en dat is een kleurweergave die over de hele reeks hetzelfde is. Dat is bij deze objectieven het geval en ze geven allemaal hetzelfde beeld, alleen met verschillende beeldhoeken. De scherpte op volle opening is prima en de beeldkwaliteit neemt nog wat toe met diafragmeren en het maximum bereik je al op F4. Dat is uitstekend. De 50mm F1.4L VCM haalt echter niet de kwaliteit van de RF 50mm F1.2L RF. Die is dan ook een flink stuk duurder, dus dat is op zich acceptabel. Op de 35mm en de 24mm valt op dat je de vervormingscorrectie niet uit kan zetten, wat op de 50mm wel kan. De beide groothoeken hebben dan ook flink wat digitale correctie nodig om een goed beeld te kunnen leveren. Voor de vervorming is dat tegenwoordig heel normaal en andere merken doen hetzelfde.

Het betekent wel dat je deze objectieven niet goed op kleinbeeld filmcamera’s met een RF-vatting van andere merken kan gebruiken, maar dat valt Canon en deze objectieven niet echt aan te rekenen. Ook is er op de beide groothoeken zonder correcties wel wat vignettering zichtbaar. Met de correcties worden die redelijk weggewerkt, maar dat gaat wel ten koste van je dynamisch bereik in de hoeken. Bij opnames in donkere locaties op hogere gevoeligheden zal je dan in de hoeken sneller ruis gaan zien als je het beeld gaat ophelderen in de nabewerking. Chromatische aberraties zijn nauwelijks zichtbaar, al kan je op volle opening soms nog wel een spoortje LoCA zien. Dat staat voor longitudinale chromatische aberratie en uit zich in de vorm van kleurrandjes in de onscherpe delen, waarbij de voorgrond een andere kleur heeft dan de achtergrond. Veel is het gelukkig niet.

Bokeh, de kwaliteit van de onscherpte, is over het algemeen best goed. Maar bokehballen, ronde lichtvlekken die gevormd worden door lichtbronnen in de onscherpte, laten nog wel wat randjes zien en ook wat ringen in de lichtcirkels. Ook vervormen de bokehballen naar de randen wel wat tot kattenogen, vooral bij de 50mm, Dat is bij lichtsterke objectieven bijna onvermijdelijk, tenzij je ze veel groter maakt. En dat zou dan weer ten koste gaan van de praktische bruikbaarheid. Dus dat is een compromis waar we wel achter staan.