Full review Fujifilm GFX100S II – Middenformaat voor de middenklasse

Met een middenformaat-camera als de Fujifilm GFX100S II kun je beelden maken die zich kwalitatief onderscheiden van kleinbeeld.

Introductie Fujifilm GFX100S II

We zitten in een restaurant aan de noordoostkust van Zakynthos, als de serveerster al de derde is die dag die de GFX100S II opmerkt. “That is a good camera,” zegt ze. “You must be a professional photographer?” Natuurlijk helpt het dat op dat moment de imposante Fujinon GF500mmF5.6 (Focus #7 2024) op de camera zit, maar ze is niet de eerste die ziet dat de GFX100S II iets anders is een dan een kleinbeeldcamera. Dat de camera een goede aanleiding is om een gesprek over fotografie te beginnen, is één van de redenen om te kiezen voor middenformaat.

De kans dat een opdrachtgever dezelfde camera heeft en denkt dat hij (meestal is het dan een hij) dus ook dezelfde opnames kan maken, is ook een stuk minder groot. Alleen al daardoor is een GFX een interessante camera voor professionals en liefhebbers. Maar de belangrijkste reden is natuurlijk dat je met een middenformaat-camera als de GFX100S II beelden kunt maken die zich kwalitatief onderscheiden van kleinbeeld. Dat komt vooral door de sensor, die met 44 x 33 mm ongeveer 1,7x groter is dan de sensor in een kleinbeeldcamera. De verhouding van de sensor is ook anders, namelijk 4:3. Dat komt meer overeen met standaard papier- of tijdschriftformaten dan de 3:2 verhouding van kleinbeeld, dat wat langwerpiger is. De grotere sensor heeft met 102 megapixels ruim 40 megapixels meer dan de beste kleinbeeldcamera’s en dat levert in combinatie met de 16 bits raw-bestanden en een laagste standaard ISO-waarde van 80 ook een groter dynamisch bereik op. Bij elkaar zorgt dat samen met de goede objectieven voor een hogere scherpte, betere detailweergave, fijnere kleurverlopen en minder uitgebleekte hoge lichten of dichtgelopen schaduwpartijen. En dat alles in een body die qua prijs en afmetingen vergelijkbaar is met kleinbeeldcamera’s uit het topsegment.

Van binnen verbeterd Echte schoonheid zit vanbinnen, en voor de GFX100S II geldt dat ook. De sensor is voorzien van nieuwe microlenzen, maar de meeste vooruitgang komt in dit geval van de X-processor V. Dankzij die processor krijgt de GFX100S II betere autofocus-mogelijkheden, nieuwe filmsimulaties als Reala Ace, meer snelheid en een verbeterde beeldstabilisatie. Het hoogste aantal beelden dat de camera per seconde kan maken, is verhoogd van 5 naar 7. Dat is maar net één beeldje per seconde minder dan de GFX100 II (al houdt die het fotograferen met 8 beelden per seconde wel veel langer vol). De beeldstabilisatie is met 2 stops verbeterd naar 8 stops. Dat verschil merk je zeker in de praktijk. Omdat de body in combinatie met een objectief toch best wat gewicht heeft en de sluiter goed gedempt is, kun je met behoorlijk langzame tijden uit de hand werken. De laagste standaard ISO-waarde is verlaagd van 100 naar 80 en in combinatie met de 16 bits raw-bestanden in single shot zorgt dat voor een hoog dynamisch bereik. Wat je pas ziet als je er doorheen kijkt, is dat de zoeker een hogere resolutie heeft gekregen.

Bouw en bediening

De GFX100S II heeft vrijwel dezelfde compacte body als de originele GFX100S, die veel kleiner was dan zijn voorganger, de GFX50S. Uiterlijk is de camera alleen te onderscheiden van de 100S aan de nieuwe Bishamon-tex bekleding, die Fujifilm voor het eerst op de GFX100 II heeft toegepast. Die zorgt voor een moderner uiterlijk en iets meer grip. Gebleven zijn de dubbele instelwielen voor en achter die ingedrukt kunnen worden waardoor ze van functie veranderen. Het handige lcd op de bovenkap is ook ongewijzigd en dat is een goede zaak. Het maakt gebruik van E-inkt, waardoor het ook informatie laat zien als de camera uit staat. Zo kun je altijd zien wat je instellingen zijn. In het begin is dat misschien even wennen als je van een ander merk komt, omdat je dan denkt dat de camera nog aan staat. Je kunt de instellingen van het scherm wisselen. Met een druk op de knop kan het scherm twee instelwielen voor sluitertijd en diafragma weergeven of een histogram voor de belichting. Het is echter niet licht gekanteld, zoals op de iets grotere GFX100 II. Het achterscherm kan wel gekanteld worden en dan zowel horizontaal als verticaal, maar het is niet draaibaar. Voor een camera die je niet snel voor vloggen of selfies zult gebruiken is dat een goede keus.

De resolutie van het scherm is gelijk gebleven met 2,36 megapixel en dat is een mooi aantal. De zoeker is net als bij zijn voorganger vast en niet verwisselbaar. Voor wie dat wel wil, is er de GFX100 II. De resolutie van de zoeker is verhoogd van 3,69 megapixel naar 5,76. Voor een hoge resolutie camera is dat niet meer dan logisch. De zoeker is op de hoogste snelheid van 7 beelden per seconde helaas niet ‘black-out free’.

Voor de opslag kunnen er twee sd-kaarten gebruikt worden. Dat beperkt de hoeveelheid opnames die je kunt maken in burst behoorlijk ten opzichte van de GFX100 II, die van de veel snellere CFexpress kaarten gebruik kan maken. Reken op maximaal een kleine 20 opnames in lossless raw, ofwel net geen 3 seconden op de hoogste snelheid. De GFX100S II heeft dezelfde accu als zijn voorganger, maar haalt daar volgens de CIPA-norm nu meer opnames uit: 530 tegenover 460.

We vermoeden dat de meer efficiënte X-processor V daar de oorzaak van zal zijn. Het totale gewicht van de camera is niet gelijk gebleven, maar met 17 gram zelfs lager geworden. Daarmee duikt de GFX100S II zelfs 12 gram onder het gewicht van de Hasselblad X2D. Dat voel je niet aan een camera van 883 gram, maar het is toch een goede ontwikkeling.

De camera heeft een microfoon- en koptelefoonaansluiting en zelfs een PC-sync voor flitsers. De body is op meer dan 60 plaatsen afgedicht om hem weerbestendig te maken.

Autofocus

De scherpstelling van de GFX100S II is door de komst van de X-processor V verbeterd ten opzichte van zijn voorganger.

De autofocus is min of meer gelijk aan die van de 100 II en dat betekent dat die het beste is dat je in middenformaat kunt krijgen. De camera stelt scherp tot bijna aan de rand van het beeld dankzij de 425 autofocus-velden en beschikt nu over onderwerpsherkenning en AI-tracking voor zowel foto’s als video. Mooi is ook dat de grootte en vorm van het autofocus-veld zich ook aan het onderwerp kan aanpassen wanneer de autofocus op Zone is ingesteld.

De GFX100S II herkent dieren, vogels, auto’s, motorfietsen, vliegtuigen en treinen en heeft gezicht- en oogherkenning. Er is echter nog steeds geen mogelijkheid om de camera zelf te laten schakelen tussen deze onderwerpen.

De nauwkeurigheid is uitstekend en voor een middenformaatcamera met 102 megapixel is dat natuurlijk een must.

Dat wil nog niet zeggen dat de camera daarmee op hetzelfde niveau zit als de beste kleinbeeldcamera’s. De snelheid is goed, maar ligt, mede door de vaak wat grotere objectieven, op een iets lager niveau. Ook heeft de camera de neiging soms wat te snel te kiezen voor iets in de achtergrond en af en toe blijft de autofocus gewoon even hangen als de camera niet kan besluiten op welk punt het zal scherpstellen.

Video

Waar de GFX100 II zijn hoge resolutie benut voor 8K video, blijft de GFX100S II steken op 4K30p, of in PAL zelfs maar op 4K25p in 10-bit 422 in H264. Je hebt dan nog wel keus uit 17:9 of 16:9. De camera gebruikt de hele breedte van de sensor, zodat je optimaal gebruik kunt maken van de beeldhoek van je objectieven en de (geringe) scherptediepte van middenformaat.

Hoewel de camera bij het maken van foto’s met de elektronische sluiter behoorlijk last heeft van rolling shutter, zie je daar bij video minder van dan verwacht. Het beeld is echter niet zo gedetailleerd als de allerbeste (oversampelde) 4K-video van andere camera’s, wat betekent dat niet alle informatie wordt gebruikt. Het beeld is wel meer dan goed genoeg voor wie met de GFX ook af en toe wil filmen en de camera biedt ook fijne opties als een waveform weergave. Maar wie serieus wil filmen met middenformaat, doet er beter aan om voor de GFX100 II te gaan.

In de praktijk

De GFX100S II is een relatief lichte camera voor middenformaat. Dat neemt niet weg dat de objectieven wel geschikt moeten zijn om de hele sensor van 44x33mm uit te lichten en voldoende scherpte moeten leveren om al die 102 megapixels te voorzien van detail. Dat betekent: meer glas. Een complete set van camera met meerdere objectieven weegt hierdoor al snel een stuk meer dan een vergelijkbare kleinbeeldset. Voor vliegreizen wel iets om rekening mee te houden. Tijdens hikes merk je het extra gewicht ook wel, zeker als de temperaturen oplopen tot boven de 35 graden. Maar verder werk je met de GFX100S II bijna net als met iedere high-end kleinbeeldcamera.

Objectieven wisselen vraagt wat meer aandacht, om ze goed vast te houden. Maar de camera ligt goed in de hand, de zoeker is prachtig en alles laat zich fijn bedienen. De camera leent zich redelijk voor spontane, snelle fotografie, maar om het maximale uit de GFX te halen, doe je er meestal goed aan om net iets meer aandacht aan het proces te besteden. Bijvoorbeeld door de camera goed stil te houden, te controleren of het scherptepunt ligt waar het moet liggen en of je voldoende scherptediepte hebt om alles wat belangrijk is, in de scherpte te krijgen. De scherpte en detailweergave zijn zo groot, dat ieder foutje op dat gebied ook genadeloos zichtbaar is in de opname. Doe je het goed, dan beloont de camera je met opnames waarop de kleinste details zichtbaar zijn met een fraaie tonaliteit en doortekening. Extra opvallend is dat je de camera, ondanks de hoge resolutie, ook nog prima bij weinig licht uit de hand kunt gebruiken met, voor middenformaat, behoorlijk lange sluitertijden. Het gewicht van camera en objectief helpen natuurlijk mee, maar de werking van de goede beeldstabilisatie merk je dan toch ook wel. Op ISO 3200 begint wat ruis zichtbaar te worden, maar veel is het niet en je hoeft ook niet zo snel hoger te gaan als het donker wordt omdat je je sluitertijden voldoende lang kan maken, als je onderwerp tenminste niet te veel beweegt. Zo kun je met lichtsterke objectieven ook ’s avonds nog uit de hand fotograferen.

Conclusie test Fujifilm GFX100S II