Full review Nikkor Z 28-135mm F4 PZ

Je mag de Nikkor Z 28-135mm F4 PZ wel echt een video- of cinema-objectief noemen.

Je mag de Nikkor Z 28-135mm F4 PZ wel echt een video- of cinema-objectief noemen. De grote mattebox-achtige zonnekap laat het eigenlijk al direct zien. Ook de aanduiding van het zoombereik 28-135mm in grote gele cijfers, draagt bij aan die indruk. De goudgele ring bij de vatting zou je ook nog als een aanwijzing kunnen opvatten. Die kennen we trouwens al van de duurdere Nikon tele-objectieven, alleen zit deze daar aan de voorkant.

Zowel de zoomring als de scherpstelring zijn gekarteld en kunnen dus eventueel met een follow-focus bediend worden. Uiteraard is deze zoom net zo geschikt voor fotografie als videografie; het grote bereik en het constante diafragma zal ook fotografen aanspreken. Alleen die zullen waarschijnlijk toch eerder naar de 24-120mm F4 grijpen; iets meer groothoek en dat kleine beetje tele dat je mist haal je wel uit de hoge resolutie van de nieuwste Z-camera’s. Ik verwacht dat minder fotografen dan videografen interesse hebben in dit nieuwe objectief, maar steeds meer creatieve makers combineren regelmatig video- en fotografie bij bijvoorbeeld events, trouwreportages of nieuwsreportages. Zijn ze dan beter af met de Z 28-135mm?

Fors

Wat naast de forse zonnekap, die overigens een handige schuif heeft voor het bedienen van een polarisatie- of variabel ND filter, opvalt is, dat dit een fors objectief is voor een standaard zoom. Met 1120 gram is het ook bijna dubbel zo zwaar als de 24-120mm F4. Ook de filtermaat van 95mm is niet misselijk en zou je eerder voor een F2.8 objectief verwachten. De Canon RF 24-105 mm F2.8 IS USM Z doet het ondanks zijn één stop hogere lichtsterkte met een bescheiden filtermaat van 82mm, maar weegt wel weer precies 200 gram meer. De Sony FE PZ 28-135mm F4 G OSS heeft ook een filtermaat van 95mm en weegt 85 gram meer dan de Nikkor. Het gewicht is dus vergeleken met de concurrenten helemaal niet slecht, waarbij ik wel moet opmerken dat zowel de Canon als Sony over optische beeldstabilisatie beschikken en de Nikkor dit niet heeft. Zet je de drie naast elkaar, dan lijkt de Canon zonder interne motorzoom iets meer fotografie-georiënteerd, met wel de mogelijkheid om een powerzoom-adapter toe te voegen, terwijl Sony en Nikon zich echt op de videograaf richten.

Vergelijken we de prijzen dan moet de Canon-fotograaf het diepst in de buidel tasten, zeker als deze nog de optionele zoom-adapter erbij wil hebben. Dan gaat deze set richting het dubbele van de Nikkor. De Sony is iets goedkoper, maar dit objectief is alweer een geruime tijd op de markt.

Qua ontwerp heeft de Nikkor veel overeenkomsten met de Sony, maar geruchten dat het hetzelfde objectief is in een nieuw jasje kloppen absoluut niet. Sony was in 2014 overigens de eerste met een powerzoom voor full-frame camera’s, waarmee ze de andere grote merken dus zo’n tien jaar voor waren. Je zou het best visionair kunnen noemen van Sony, al is het jammer dat het objectief nooit meer een update heeft gekregen. Waarschijnlijk is Sony er nu druk mee bezig.

Powerzoom

De grote troef van de Nikkor Z 28-135mm F4 PZ is uiteraard de powerzoom, wat niet meer betekent dan dat het objectief elektronisch kan in- en uitzoomen. Dit gebeurt intern, net als de scherpstelling. Dat maakt dat het objectief een mooi gesloten, spatwater en stofdicht geheel is. Ook de balans blijft zo goed als onveranderd wat het objectief heel geschikt maakt om op een gimbal te gebruiken. Dit kan goed in combinatie met de Nikon MC-N10 grip die ik in Focus nummer 2 van vorig jaar beschreef. Om te ‘powerzoomen’ heeft het objectief een schuifje aan de zijkant. Hiermee kun je best wel subtiel je zoomsnelheid bepalen door er met een bepaalde kracht tegen te drukken. Zelf vind ik het schuifje op de Nikkor fijner werken dan de ‘aan/uitknopjes’ op de Canon zoomadapter, waarmee je met een instelwieltje vooraf de zoomsnelheid bepaalt. Alleen je zoomsnelheid met het schuifje variëren is tricky, omdat je daar te weinig feedback voor hebt.

Wil je bijvoorbeeld je zoom met een iets lagere snelheid eindigen, dan loop je de kans dat deze vroegtijdig helemaal stil valt.

Met de zoomring heb je hier iets meer controle over. Ook deze is drive by wire, maar heeft een lineaire respons. Je kunt dus de zoomsnelheid met je hand bepalen, net zoals dat bij een mechanische zoomring gebeurt. Het zoomen met de zoomring gaat naar mijn gevoel alleen iets minder mooi vloeiend dan met het schuifje. In het menu van de Z9, Z8 en bij de andere modellen na een firmware update, kunnen verschillende snelheden voor het zoomen ingesteld worden. Ook kan het zoomen aan andere knoppen toegewezen worden. Met de Fn-knop op het objectief kun je verschillende zoomstanden in het geheugen zetten, zodat je snel weer terug kunt naar een vorige uitsnede. Het geluid van de powerzoom is heel mooi gedempt en bijna onhoorbaar als je rustig zoomt. Ook dat is een verschil met de Canon zoomadapter, die door zijn mechanische overbrenging iets hoorbaarder is. Ook heeft de Nikkor powerzoom een rustige start en stop, die vond ik bij de Canon zoomadapter wat te abrupt bij hogere zoomsnelheden.

Hoge Resolutie Zoom

Dan heb je met de Nikon Z8 en Z9 ook nog de mogelijkheid om het zoombereik te verlengen door digitaal in te zoomen.

De overgang tussen de optische en de digitale zoom is naadloos en daardoor heel bruikbaar. Je zoomt dan door naar zo’n 270mm volgens Nikon, al was het voor mijn gevoel iets minder. Het scheelt in ieder geval best veel en je behoudt gewoon je 4K kwaliteit.

Wat wel jammer is, maar waarschijnlijk met een software-update op te lossen, is dat de zoomsnelheid niet exact hetzelfde blijft. De optische zoom loopt bij eenzelfde stand van het zoomschuifje net iets sneller dan de digitale zoom. Het verschil is klein, maar wel zichtbaar als je er op let. De hoge resolutie zoom is niet te gebruiken als je in Nikon-Raw of ProRes-Raw opneemt.

Je kunt ook de control-ring gebruiken om digitaal in te zoomen, je hebt dan in feite twee zoomringen die je synchroon kunt gebruiken. Aan de controlring kunnen ook nog veel andere functies toegekend worden in het menu van de camera. De controlring van dit testexemplaar liep een beetje zwaar, maar zonder clicks en ook dat vind ik handiger dan de implementatie van Canon met clicks die alleen door Canon zelf uitgeschakeld kunnen worden.

Optisch

Het is tegenwoordig heel gebruikelijk dat objectieven een best wel flinke digitale correctie nodig hebben achteraf. Dat lijkt bij deze Nikkor niet het geval. Alle zoomstanden, zelfs de 28mm, zijn nagenoeg vertekeningsvrij en ook van lichtafval in de hoeken is heel weinig te zien. De scherpte is vanaf volle opening al heel goed van hoek tot hoek, maar verbetert vooral in de groothoek-standen nog wel iets met diafragmeren.

Het is niet de ‘bijtende’ scherpte, zoals we die vaak bij moderne objectieven zien en die voor video minder mooi is, waardoor veel videografen verzachtende filters zoals ‘Black Mist’ gebruiken. Ook hiermee toont de Nikkor aan een echte cinelens te zijn. Het objectief heeft heel weinig last van tegenlicht, het lukte me niet om diafragmavlekken te krijgen met normale lichtbronnen in beeld en ook overstraling bijvoorbeeld met de zon tegen de rand van een dak is miniem. Er was nog geen lenscorrectieprofiel voor dit objectief in de raw-converter, maar dat lijkt ook niet echt nodig. Misschien is deze goede optische correctie in plaats van een digitale correctie een handreiking naar de toekomstige gebruikers van RED-camera’s met Z-mount. Die hoeven hun REDCODE RAW-bestanden dan niet nog achteraf te corrigeren op optische fouten van het objectief. Het zou ook kunnen zijn dat de krachtige processoren van de nieuwste Nikon Z-camera’s al een correctie op de raw-bestanden toepassen voor deze naar de kaart worden weggeschreven.

Hoe dan ook, zowel de nev-videobestanden als de nef-fotobestanden van de Z8 zien er zonder digitale correctie heel goed uit. Ook aan andere zaken heeft Nikon hard gewerkt. Zo is breathing heel goed gecorrigeerd; er is nog iets van de zien op 28mm, maar bij inzoomen verdwijnt het bijna volledig. Het objectief is ook parfocaal, al zal dit waarschijnlijk elektronisch geregeld worden. Dit betekent dat zelfs met de autofocus uitgeschakeld het beeld scherp blijft op het onderwerp waarop is scherpgesteld bij het in- en uitzoomen. Je kunt dus als je geen AF wilt gebruiken nauwkeurig handmatig scherpstellen op 135mm en daarna uitzoomen naar de gewenste zoomstand, zonder je scherpte op het onderwerp te verliezen.