Full Review Panasonic Lumix S1R II – Kleiner en lichter hybride topmodel

De Lumix S1R II is een stuk kleiner dan zijn voorganger en nu eigenlijk precies goed van maat.

Introductie Panasonic Lumix S1R II

De originele Panasonic S1R was de kleinbeeldcamera van Panasonic met de hoogste resolutie en was vooral bedoeld voor fotografen. Voor filmers bood de S1H meer mogelijkheden. De S1R II is nog steeds het model met de hoogste resolutie maar dit keer zijn ook de videomogelijkheden sterk uitgebreid. De hoge resolutiesensor is niet alleen uitstekend voor fotografie, maar maakt ook 8K video mogelijk. De S1 R II is dus een echte hybride geworden. Alle extra’s die de camera biedt, hebben hem gelukkig niet groter gemaakt, wat vaak het geval is bij nieuwe modellen. De S1R II is juist kleiner geworden ten opzichte van de S1R. Die was 149x110x97mm groot. Zijn opvolger is in alle richtingen afgeslankt, naar 134x102x92mm. Doordat die eerste S1R nogal fors was, is de S1R II alsnog geen kleine camera. We zouden eerder zeggen dat de afmetingen nu precies goed zijn, ook voor mensen met grotere handen. Het gewicht is ook flink afgenomen, van een nogal obese 1020 gram naar 795 gram en ook dat is fijn als je langdurig met de camera op pad bent. Toch voelt de camera nog steeds heel robuust en is hij ook goed weerbestendig. De sensor heeft 44 megapixel en is 3 megapixel minder dan bij het vorige model. Horizontaal gaat het dan om een afname van net iets meer dan 2,5% en ook dat is een verschil dat je in de praktijk echt niet zult zien. Het is een BSI (backside illuminated) sensor, net als bijvoorbeeld bij de Nikon A7R V, maar het is geen stacked sensor, zoals bij de Nikon Z8, de Canon EOS R5 II en de Sony A1 II. Dat maakt de S1R II wel een stuk goedkoper dan die modellen van de concurrentie.

Bouw en bediening

Het lagere gewicht en de kleinere afmetingen zorgen ervoor dat je met de S1R II prettiger op pad bent dan met zijn voorganger. Toch zitten er veel knoppen zodat je belangrijke functies snel kan veranderen zonder dat je het menu in hoeft. De AF-ON knop, joystick en keuzeschakelaar voor AF-S, AF-C en MF en het selecteren van de scherpstelvelden, zitten handig bij elkaar en precies waar je ze wilt hebben. De camera heeft zelfs twee knoppen om video te starten, 1 op de bovenkant en 1 aan de voorkant. De camera heeft geen LUT-knop, die we na de introductie op de S9 wel zouden verwachten op alle nieuwe Panasonic camera’s. Maar daar kan je eventueel wel een van de REC-knoppen voor programmeren. Het LCD-scherm dat de S1 op de bovenkap had heeft plaatsgemaakt voor de programmakeuzeknop die bij de S1 links van de zoeker zat. Bij de S1R II zit daar nu een extra draaiknop voor de verschillende opnamestanden en het wisselen tussen fotografie, film en de S&Q-standen. Ook zijn de knoppen op de camera niet meer verlicht, wat soms jammer is als je in het donker werkt. Wat gelukkig wel is gebleven is het bijzonder flexibele scherm dat je kan draaien, kantelen en om kan klappen. De resolutie is met 1,84 megapixel iets lager dan de 2,1 van de S1R, maar in de praktijk zie je dat niet. De zoeker is met 5,76 megapixel gelijk gebleven.

De camera maakt gebruik van een UHS II SD-kaart en een CFexpress type B kaart en die kan je instellen zoals je wilt, bijvoorbeeld voor fotografie naar de SD-kaart en video naar de snellere CFexpress. Voor video is het ook mogelijk om een SSD te gebruiken.

De accu is dezelfde als die in de S5 II en dus kleiner dan in de S1R, maar het aantal opnames is met 350 volgens de CIPA-norm bijna gelijk gebleven. Bij het wisselen van objectief heeft de S1R II de mogelijkheid om de sensor en de sluiter te beschermen met een hulpsluiter. Dat werkt goed om te voorkomen dat stof op de sensor terecht komt. Wat niet direct met de nieuwe body te maken heeft, maar wel met ontwikkelingen van de afgelopen jaren, is dat het aantal objectieven voor de S1R II enorm is uitgebreid en hebben meer fabrikanten zich aangesloten bij de L-mount Alliance. Zo heb je inmiddels voor de Panasonic camera’s meer keus dan bij bijvoorbeeld Canon en Nikon en heb je geen last van de beperkingen die bijvoorbeeld Sony andere objectievenfabrikanten oplegt op het gebied van opnamesnelheden en teleconverters.

Beeldkwaliteit

De ‘R’ in S1R II staat voor resolutie en die levert de camera meer dan voldoende. De beeldkwaliteit is zowel bij lage als hoge ISO-waardes uitstekend. Stacked-sensoren hebben in theorie een iets lager dynamisch. Nu valt dat bij de huidige concurrenten van de S1R II wel mee, maar door af te zien van een stacked ontwerp, hoef je daar bij deze Panasonic al helemaal niet bang voor te zijn. Schaduwen en hoge lichten laten zich prima ophalen in de nabewerking. Als 44 megapixel nog niet genoeg is, heeft de S1R II een hoge resolutie stand waarbij uit een serie opnames een 177 megapixel beeld kan worden berekend. Dat kan gewoon uit de hand. Anders dan bij alle andere kleinbeeldmerken, wordt dit beeld al in de camera samengesteld. Hierdoor kan je het eindresultaat direct controleren. Als er in de afzonderlijke beelden iets beweegt, bijvoorbeeld een voetganger die door het beeld loopt, dan kan de Panasonic dat zelfs gedeeltelijk wegrekenen. Hierdoor is het eigenlijk de enige multishot highres methode die in de praktijk ook echt bruikbaar is. Wat ook bijdraagt aan de algehele beeldkwaliteit is de erg goede beeldstabilisatie, die nu 8 stops bedraagt, tegen 6 voor de S1R. Voor de test hebben we veel gebruik gemaakt van de compacte Lumix S 18-40mm F4.5-6.3 en de Lumix S 28-200mm F4-7.1 die geen van beide erg lichtsterk zijn. Dankzij de goede beeldstabilisatie kan je makkelijk langere sluitertijden uit de hand gebruiken en krijg je zelden opnames met bewegingsonscherpte. Om het juiste moment te pakken is er verder een precapture optie. Die buffert opnames zolang je de ontspanknop half ingedrukt houdt en slaat ze op zodra je ontspanknop helemaal indrukt. De tijd is instelbaar tussen 1,5, 1,0 en 0,5 sec.

De S1R II is ook snel, maar er zijn wat beperkingen. De camera kan opnames maken met 40 beelden per seconde met de elektronische sluiter, wat op papier heel snel is, maar de buffer is dan binnen twee seconden vol. In combinatie met de niet zo snelle uitlezing van de sensor en de net iets minder betrouwbare tracking, zouden we de camera daarom niet aanbevelen voor fotografen die hoofdzakelijk sport fotograferen.. Met de mechanische sluiter haalt de camera maximaal 10 beelden per seconde, maar dan zonder tracking, C-AF en in 12 bits raw. Op 9 beelden per seconde krijg je wel 14 bits raw-bestanden, onderwerpsherkenning en C-AF en op 6 beelden per seconde doet ook de tracking het. Op die snelheden zal je vrijwel nooit tegen de beperkingen van de buffer aanlopen. Voor evenementen of onderwerpen als portret of mode is de camera daardoor meer dan snel genoeg en voldoet de autofocus ook prima.

Video

Ook op videogebied zijn er grote verschillen tussen de S1 en de S1R II. Waar de S1R niet verder kwam dan 4K60p met een flinke crop en een opnamelimiet, heeft de S1R II videomogelijkheden die zelfs beter zijn dan die van de S1H. Wat te denken van 8K30p, 6.2K Open gate, 5.8K60p en zelfs 4K120p. In die laatste stand is het beeld weliswaar subsampeled en krijg je te maken met een 1.1 crop, maar dat is toch nog steeds heel fraai. Niet alleen is de beeldkwaliteit van de 8K, 5.8K en 4K bestanden erg goed, maar je krijgt er ook nog eens alle extra’s bij waar Panasonic zo bekend om is, zoals vectorscope en waveform-weergave, instelbare shutter angles en zelfs anamorfische ondersteuning. De camera heeft twee REC-knoppen en tally-lampjes op de voor- en achterzijde en biedt ondersteuning voor de XLR 2 adapter waarmee je 32bit floating audio op kan nemen. Bestanden kunnen zowel op de CFexpress worden opgeslagen als op een externe SSD en er is een nieuwe Lumix Flow app waarmee een smartphone bekabeld als monitor kan worden gebruikt. De ingebouwde beeldstabilisatie is van zichzelf al erg goed, ook bij video, maar kan nog worden uitgebreid met elektronische stabilisatie, die in de hoogste stand voor een bijna gimbalachtige ervaring zorgt.

Autofocus

Een van de gebieden waarop veel is veranderd in de afgelopen jaren, zeker bij Panasonic, is de autofocus. De eerste modellen van Panasonic maakten nog gebruik van een contrastdetectiesysteem. Sinds de S5 II krijgen alle nieuwe modellen van Panasonic fasedetectie-autofocus en dat maakt een groot verschil. De scherpstelling zoekt door de fasedetectie in C-AF veel minder dan vroeger en is sneller en de tracking is ook duidelijk verbeterd, al is die nog niet helemaal op het niveau van Canon, Sony en Nikon. De onderwerpsherkenning op de S1R II herkent mensen, dieren, auto’s, treinen, (motor)fietsen en vliegtuigen en doet dat alweer vrij behoorlijk.

Bijzondere functies

Wie een Panasonic Lumix camera koopt, zal merken dat de camera soms jaren later niet meer dezelfde is als bij aanschaf. Panasonic is namelijk een merk dat veel energie steekt in het opwaarderen van modellen door middel van firmware upgrades. Van de S1R II was al kort na de introductie bekend dat er in de loop van de zomer een eerste upgrade zou komen. Die was helaas nog niet beschikbaar tijdens de testperiode van de S1R II. Firmware upgrade 1.2 is er inmiddels en brengt een aantal nieuwe functies. Wat vooraf al bekend was, was dat 8K video nu ook in Open Gate mogelijk zou worden, dus een videobeeld van de hele sensor. Verder ondersteund FW1.2 Raw output via HDMI naar Atomos en Blackmagic recorders in 12 bit. Intern kan er dan intern een proxy-opname worden gemaakt. Voor fotografen biedt FW 1.2 ook het nodige, zoals de keus voor HEIF in plaats van JPEG, een Urban Sports keuze voor onderwerpsherkenning, Focus Stacking en de mogelijkheid om opnames op een SD of CFexpress direct van de camera over te zetten op SSD. Zie voor een volledig overzicht hier.

Ten opzichte van de concurrentie

De Panasonic Lumix S1R II heeft een BSI (backside illuminated) sensor, net als bijvoorbeeld bij de Nikon A7R V. Het is dus geen stacked sensor, zoals bij de Nikon Z8, de Canon EOS R5 II en de Sony A1 II. Hierdoor heeft de camera bij filmen en fotograferen met de elektronische sluiter meer last van rolling shutter. Daar staat tegenover dat de Panasonic S1R II tenminste 1000 euro goedkoper is dan zijn naaste concurrenten en minder dan de helft kost van de Sony A1 II. Gebruik je de mechanische sluiter dan heb je natuurlijk geen last van rolling shutter en profiteer je optimaal van de hoge resolutie van de S1R II en krijg je de meeste beeldkwaliteit en bijzonder goede videomogelijkheden voor een lage prijs.

Conclusie test Panasonic Lumix S1R II