Full Review: Sony RX1R III: full-frame in compact formaat

De RX1R III is opnieuw ontworpen, met behoud van het herkenbare uiterlijk van eerdere modellen uit de serie.

Introductie Sony RX1R III

De beste camera is de camera die je bij hebt, is een bekend gezegde. Voor veel mensen is dat tegenwoordig hun slimme telefoon, die in de duurste modellen beschikt over zowel een supergroothoek camera als een camera met een teleobjectiefje waar je enorm (digitaal) mee in kan zoomen. Dat is voor veel mensen genoeg. Camerafabrikanten zagen daarom af van het door ontwikkelen van compactcamera’s. De laatste generatie van de Sony RX100-serie met 1 inch sensor, de RX100 VII, is inmiddels zes jaar oud. Sony’s laatste kleinbeeldcompact, de RX1R II, was zelfs al tien jaar oud. Maar compactcamera’s zijn weer terug van weggeweest, mede dankzij het verkoopsucces van de Fujifilm X100 VI. Ze zijn ergonomisch vaak beter dan smartphones om mee te fotograferen en je kan je ermee onderscheiden ten opzichte van de telefoongebruikers. De resultaten zijn bij de modellen met grotere sensoren ook duidelijk beter dan de beste smartphone-camera’s.

Dat geldt zeker voor de nieuwe Sony RX1 III, die een kleinbeeldsensor met 60 megapixel combineert met de nieuwste generatie Exmor processor in een nieuw ontworpen, nog compactere body.

Daardoor kan je op locatie heel discreet fotograferen, zonder in te leveren op beeldkwaliteit. De behuizing is namelijk minder dan 7 centimeter hoog en nog geen 11,5 cm lang is.

Bouw en bediening

De RX1R III is daarmee vrijwel even hoog en lang als Sony’s ZV-E10 vlogcamera. Die heeft echter een kleinere APS-C sensor en geen zoeker. De Sony RX1R III is gebouwd met een solide, maar lichte magnesiumlegering. De camerabehuizing is strak afgewerkt, waarbij de draaiknoppen en de Multi-Interface (MI) Shoe netjes zijn geïntegreerd in het ontwerp. De RX1R III is echter geen compactcamera die je even in je broekzak stopt. Daarvoor steekt het objectief te ver uit. De enige camera die qua concept overeenkomt met de RX1R III is de Leica Q3. Die heeft in feite dezelfde kleinbeeld 60 megapixel kleinbeeldsensor en een vast aangebouwd 28mm F1.7 objectief. De Q3 is echter langer en hoger en ook bijna 50% zwaarder dan de RX1R III, die met 498 gram net onder het pond blijft, met accu en geheugenkaart. De Sony RX1R III is dus een wonder van miniaturisering. Dat is echter niet zonder consequenties. Voor de RX1R III heeft Sony allemaal bestaande onderdelen samengevoegd in een deels nieuw ontworpen behuizing. De Zeiss Sonnar 35mm F2 is overgenomen van de voorgaande RX1-modellen. De 60 megapixel sensor en de Bionz XR processor zijn nieuw voor de RX1, maar kennen we al van de Sony A7R V en de A7C R. Dankzij die processor beschikt de RX1R III over de nieuwe menustructuur en touch-bediening. Ten opzichte van het vorige model is de behuizing op twee belangrijke punten verbeterd. De accu is niet meer de kleine BX1 accu uit de RX100-serie, maar de grotere FW50 accu uit de eerste A7-modellen. Die is nu goed voor 270 opnames volgens de CIPA-norm, en in de praktijk haal je er meer. De accu kan via USB-C worden bij- of opgeladen. Dankzij Power Delivery via de USB-C poort kan je met een externe powerbank ook grotere series opnames maken, wat handig kan zijn voor bijvoorbeeld timelapse. Ook hoeft de zoeker niet langer omhoog te klappen uit de body, maar is deze vast ingebouwd. Dat maakt de camera makkelijker in het gebruik, minder kwetsbaar en beter afgedicht. De nieuwe body ziet er wat strakker en minimalistischer uit dan de oude, met zijn in de bovenkap verzonken instelwielen en hotshoe, al is het een kwestie van smaak of je dat een verbetering vindt. Tot zover het goede nieuws. Helaas zijn er ook een aantal punten waarop de RX1R III minder scoort en die zijn niet onbelangrijk.

De zoeker heeft met 0,7x een iets kleinere vergroting dan de 0,74x van het vorige model. De resolutie is gelijk gebleven, maar voor een camera in deze prijsklasse – de RX1R III moet bijna 5000 euro kosten, is een 2,36 megapixel anno 2025 niet meer oké. De eerste Leica Q had al een hogere resolutie en de Q3 heeft inmiddels een 5,76 megapixel zoeker. Die lage resolutie komt door het streven om de RX1R III zo klein mogelijk te houden. Dit is de hoogste resolutie voor de kleinste maat LCD-paneeltjes voor zoekers. Daarom zit die ook in bijvoorbeeld de Sony A7C R. Maar ook daar is die zoeker niet ideaal en eigenlijk ongeschikt om te kijken of beelden op pixelniveau echt scherp zijn. Je zou verwachten dat na al die jaren een bedrijf (Sony?) een keer een kleine LCD zou maken een hogere resolutie. Het scherm is wel van 1,2 naar 2,36 megapixel gegaan, bij gelijke afmetingen. Dat is winst, net als het feit dat het scherm nu aanraakgevoelig is, maar daar staat tegenover dat het niet langer kantelbaar is. Dat is echt een behoorlijk minpunt. Je kan daardoor de camera niet meer op borsthoogte gebruiken met het scherm als een opzichtzoeker, wat zo ideaal is voor straatfotografie. Ook opnames van hoge of lage standpunten zijn met de RX1R III minder makkelijk te maken.

Waar we minder zwaar aan tillen, is het ontbreken van de AF/DMF/MF schakelaar op de voorzijde. De Real-time tracking en onderwerpsherkenning van de RX1R III zijn zo goed, dat we denken dat veel fotografen vooral daar gebruik van zullen maken.

Beeldkwaliteit

Over sommige merken wordt gesproken alsof de camera’s een eigen ziel hebben. Sony camera’s worden, zelfs door sommige gebruikers, weleens vergeleken met computers met een lens erop. Daarmee doe je dan zeker de RX1R III tekort. De camera is misschien niet zo retro als een Fujifilm X100 VI, maar heeft wel voldoende klassieke instelwielen voor een ouderwets goede bediening en de RX1R III krijgt alleen al door de Zeiss Sonnar het nodige karakter. Mechanisch door het subtiele blauwe logo, de scherpstelring, diafragmaring (die je niet klikloos kan maken) en de er tussenin liggende ring voor het instellen van de macrostand, van 0,2 en 0,35 meter. Karakter levert het objectief ook optisch. Het objectief is duidelijk al wat ouder en dat zie je in negatieve zin terug doordat de hoeken niet zo scherp zijn als bij een moderne 35mm F1.4 GM II van Sony en doordat je zeker op volle opening best wat chromatische aberraties tegen kan komen. Op de eerdere modellen met lagere resoluties had je daar minder last van, maar de 60 megapixel sensor legt die tekortkomingen genadeloos bloot. Tegelijk is het objectief in het centrum al fantastisch scherp en haal je het maximale uit de nieuwe sensor. De hoeken worden ook goed met een paar stops diafragmeren en de beelden krijgen door het objectief een uitstraling die je met moderne objectieven niet krijgt. Het objectief is voorzien van een centraalsluiter. Die is lekker stil en je kan ermee synchroniseren met flits op iedere sluitertijd tot 1/4000^e. Voor invulflitsen met volle zon is dat een uitkomst. Jammer is wel dat de sluiter die tijd pas haalt op F5.6. Op F4 is het 1/3200^e en daaronder is de snelste tijd 1/2000^e. In volle zon is dat soms te langzaam en zal je een ND-filter moeten gebruiken om op F2 te werken. Een andere optie is om met de elektronische sluiter te werken. Die moet je dan wel handmatig activeren en de rolling shutter kan dan soms voor vervorming van het beeld zorgen. Eigenlijk wil je die dus liever vermijden. Voor fotografie heeft de camera geen beeldstabilisatie. Met de centraalsluiter heb je geen trillingen, maar de camera is ook vrij licht. Doe je het rustig aan, dan zou het wel mogelijk moeten om met 1/20^e of daaromtrent nog scherpe opnames te krijgen.

Video

De Sony RX1R III kan filmen in 4K met maximaal 25 beelden per seconde in PAL en 30 in NTFS. De scherpte is goed, maar je moet wel rekening houden met de rolling shutter. Dat is niet specifiek voor de RX1R III, maar voor alle camera’s die gebruik maken van dezelfde 60 megapixel sensor. Als je geen snelle actie filmt, dan zal je er ook niet veel last van hebben en is de beeldkwaliteit prima. De RX1R III kan gebruik maken van LUTs en er zit een microfoonaansluiting op de camera, maar geen koptelefoon ingang. Verder heeft de RX1R III geen beeldstabilisatie in het objectief of op de sensor. Voor video heeft de RX1R III wel elektronische stabilisatie en die werkt behoorlijk, maar die zorgt natuurlijk ook wel voor een crop, waardoor je beeldhoek meer richting die van een standaardobjectief gaat. Voor af en toe wat video is de RX1R III bruikbaar, maar dat is niet waar je deze camera voor zal kopen.

Autofocus

De autofocusmotor is net als het objectief al wat ouder wat het ontwerp betreft. Dat merk je doordat je de motor een beetje hoort tijdens het scherpstellen, maar met de snelheid is niks mis. De camera beschikt wel over de nieuwste AI-ondersteunde autofocus met realtime objectherkenning. Dit helpt bij het automatisch scherpstellen op mensen, ogen en andere onderwerpen. In combinatie met de toch vlotte scherpstelling zorgt dat voor uitstekende autofocus prestaties. Het objectief kan scherpstellen tot 20 centimeter dichtbij, maar hiervoor moet je dus wel de macrostand activeren, door aan de ring op het objectief te draaien. Dit maakt scherpstellen tussen de 0,35 en 0,20 meter mogelijk

Bijzondere functies

Op de voorzijde van de RX1R II zat links nog een knop voor het instellen van de scherpstelfunctie. Die ontbreekt op de RX1R III en die knop had wat ons betreft niet weg gehoeven. Sony had die namelijk mooi kunnen gebruiken voor andere, nieuwe functies. Want die heeft de camera ook wel degelijk. Zo kan je met de RX1R III digitaal inzoomen naar een 50 of 70mm crop. Je houdt dan respectievelijk 29 en 15 megapixel over, wat voor social media nog altijd meer dan genoeg is. Op zowel de Fujifilm GFX100RF als de X100 VI en X-E5 zitten knoppen die dit direct mogelijk maken en dat maakt het werken met deze optie zo fijn. Datzelfde geldt ook voor de 12 Creative Looks die de RX1 III nu heeft, inclusief drie nieuwe filmstijlen die weinig geïnspireerd FL1, FL2 en FL3 heten. Je kan die filmstijlen zelf helemaal aanpassen en opslaan. Sony biedt daarmee een tegenhanger voor de populaire filmstijlen van Fujifilm en de Realtime LUTs van Panasonic. Maar dan hadden ze moeten kiezen voor meer aansprekende en beschrijvende namen en ze een eigen knop of hendel moeten geven om ze direct te kunnen selecteren, om het spelen met de Looks leuk te maken. Nu kan je toekennen aan een van de custom-knoppen. Dat werkt, maar is gevoelsmatig net iets minder prettig.

Ten opzichte van de concurrentie

High end compactcamera’s zijn op dit moment helemaal in. De Sony RX1R III sluit daar perfect op aan. De trend is vooral aangewakkerd door de bijzondere Fujifilm X100 VI. Maar ook Leica doet goed mee met de Q-serie, die er nu als Q3 zowel met een groothoek als een standaardobjectief is en Fujifilm heeft zelfs dit jaar een heuse compacte middenformaat op de markt gebracht met de GFX100RF. De Sony RX1R III onderscheid zich van al deze camera’s door zijn formaat. Hij is namelijk flink kleiner dan bijvoorbeeld de Leica Q3, die een vergelijkbare sensor heeft en in de groothoekversie een 28mm objectief. Ook is hij zelfs kleiner dan de Fujifilm X100 VI, die toch maar een APS-C sensor heeft, al is de X100 VI wel iets platter dan de RX1R III doordat het objectief minder ver uitsteekt. En natuurlijk is de Sony veel kleiner dan de 100 megapixel middenformaat GFX100RF. Daardoor werkt de RX1R III vaak net wat discreter dan andere compactcamera’s en dat kan soms heel wat waard zijn, hebben we in de praktijk gemerkt. Jammer genoeg wil dat nog niet zeggen dat de RX1R III makkelijk in een broek of jaszak past. Wie dat wil, heeft eigenlijk maar 1 keus, en dat is de Ricoh GR, waar nu net de vierde generatie van verschenen is.

Conclusie test Sony RX1R III