Praktijktest Valoi easy120

Alle onderdelen van het systeem zijn heel mooi gemaakt en het lijkt me een zinvolle investering voor iemand die veel en vaak wil reproduceren..

Scannen is de oude manier om analoge foto’s om te zetten in digitale kopieën. De methode is oud omdat hij al vrij lang gebruikt wordt maar ook omdat er niet zoveel hoogwaardige nieuwe scanners meer gemaakt worden.

Sommige fotografen koesteren hun oude scanner met bijbehorende oude en niet meer ondersteunde computer en software wegens de hoge kwaliteit van met name de Flextight scanner en nog een paar andere. Het gemak van de scanner, een alles in één oplossing van lichtbron, houder voor de originelen tot de software om de negatieven om te zetten is een duidelijk voordeel, maar welke scanner er ook gebruikt wordt, het is een vrij tijdrovend proces. Dat is geen probleem als je zo nu en dan een paar originelen scant, maar het wordt wel hinderlijk als je er heel veel wilt digitaliseren. Daarom wordt er ook al heel lang gebruikgemaakt van een opstelling waarbij een digitale camera gebruikt wordt. Om met een digitale camera te ‘scannen’ heb je een aantal dingen nodig: een digitale camera met een echt macro-objectief, een reproductiestatief om de camera aan te bevestigen, een houder voor de originelen en een lichtbron die voldoende en egaal licht levert. Verschillende merken bieden de onderdelen aan voor zo’n opstelling.

Het Finse merk Valoi maakt een complete collectie waarmee je een opstelling kunt maken van een simpele voor zo nu en dan, tot volledig geautomatiseerde opstellingen voor echte massa(re)productie.

Valoi easy120

Zoals de type-aanduiding aangeeft is deze combinatie van modules geschikt om rolfilm te digitaliseren, maar ook kleinbeeld. Zowel filmstroken als ingeraamde dia’s kunnen verwerkt worden.

Als lichtbron levert Valoi een behoorlijk felle led-lichtbron met een keurig egaal verlicht vlak. Als voeding gebruik je een usb-stroombron. De kleur van het licht kan ook gekozen worden, van een warme 3000° K, een redelijk neutrale 4700° K tot een blauw uitvallende 8600° K.
In alle gevallen met een CRI-waarde die aangeeft dat de kleurkwaliteit in orde is. Het fel rood en donkerblauw komen er wel een beetje bekaaid af. Mij lijkt de Kelvinwaarde van 4700 een voor de hand liggende keuze bij kleuren foto’s, voor zwart-wit doet het er niet zo toe. Je zou hooguit de blauwe kleur kunnen kiezen in combinatie met een standaard daglicht witbalans om dan sepia gekleurde positieven te krijgen. De lichtbron is behoorlijk zwaar, omdat hij ook kan dienen als basis voor de hele opstelling.

Eerst een masker, en dan kan zelfs de camera met objectief er bovenop gestapeld worden. Daarvoor worden kokers geleverd.
Maskers en andere hulpjes De grootste maat is voor het 6×9-negatief of diastrook, maar alle kleinere maten tot 35 mm zijn ook verkrijgbaar.
Ze klikken mooi in boven de lichtbron en het is eenvoudig om de film er in te schuiven om daarna alle negatieven stuk voor stuk langs te laten komen.
Dat kan handmatig, maar er bestaat ook een transport mechanisme. Het masker is mooi ruim gemaakt, voor de liefhebbers van het volledige negatief is er een keurig wit kader over. De enige beperking is dat de filmstroken lang genoeg moeten zijn. Losgeknipte negatieven kun je er niet doorheen duwen, die zul je in een diaraampje moeten stoppen, want die houder maakt het wel mogelijk om de opnames er één voor één door te schuiven.

Kokers

Om de camera op de juiste afstand van het origineel te plaatsen kun je een reproductiezuil gebruiken, maar Valoi levert mooie stevige metalen kokers waarvan je de verschillende lengtes op elkaar kunt schroeven tot de gewenste hoogte. Welke combinatie nodig is zul je moeten uitproberen na eerst een beetje afstand meten. Er is een serie verloopringen, zodat je vervolgens het objectief met camera boven op die koker kunt monteren. Een groot voordeel van deze constructie is dat de positie van het origineel ten opzichte van de camera vastligt. Bij een losliggend masker op een lichtbak en een reproductiezuil is er altijd het risico van een beetje schuiven.

Of je die kostbare toren nog ergens aan vast wil zetten, een reproductiezuil bijvoorbeeld, is aan jezelf. Alle onderdelen van het systeem zijn heel mooi gemaakt en het lijkt me een zinvolle investering voor iemand die veel en vaak wil reproduceren. Voor de echte grootgebruikers is het zelfs mogelijk het filmtransport en de opnamen automatisch te laten verlopen.

Software

Zoals iedereen die ooit bedacht dat deze manier van digitaliseren zou moeten kunnen werken, ben ik begonnen met dia’s; ik had er heel wat zodat het vooruitzicht ze te moeten scannen me tegenstond.
Een dia is gewoon een afbeelding dus die kun je fotograferen. Dat blijkt ook zo te zijn, keurige reproducties en heel veel sneller dan scannen. Met een camera vanaf 12 mp krijg je al een goede reproductie kwaliteit. Minder wordt niet zo mooi, meer mag natuurlijk wel, alleen boven de 20 mp wordt het volgens mij zinloos, tenzij je grote formaten als origineel hebt. Met de witbalans afgestemd op de lichtbron hoef je verder niets te doen aan die dia kopieën. Een zwart-wit negatief kun je eenvoudig zelf positief maken, iets dat ik ook de gebruikers van een scanner aanraad, omdat de scansoftware vaak de hooglichten zonder korrel als puur wit aflevert bij de instelling op negatief. Voor kleurnegatief heb ik langer gezocht, ook omdat ik het zelf maar weinig heb gebruikt.
Je kunt het zelf positief maken maar er is een plug-in voor Lightroom, Negative Lab Pro, die dat vervelende klusje heel bekwaam uitvoert. Het is helaas alleen beschikbaar voor Adobe Lightroom, omdat het alleen voor dat programma mogelijk is zulke ingrijpende plug-ins te schrijven. Het enige wat dan nog mist is de stofreductie techniek van een goede negatief- en dia-scanner, zoals destijds de Nikon CoolScans, die onder de naam ‘ICE’ beschikbaar is en die gebruikmaakt van IR-licht om het stof te onderscheiden van de kleuremulsie.
Wel levert Valoi een hulpstuk dat met borstels het stof boven en onder de negatieven wegveegt.