Review Canon EOS R1 – razendsnel topmodel

De Canon EOS R1 is Canons snelste en meest robuuste camera en het terechte topmodel.

Introductie Canon EOS R1

Canon gebruikers hebben er even op moeten wachten, op een nieuw topmodel van Canon, maar dan een zonder spiegel. Die is er nu, met de Canon EOS R1 en het is in alle opzichten een waardige opvolger van de Canon EOS 1DX Mark III. De EOS R1 is iets kleiner dan de 1DX Mark III en een flink stuk lichter, maar ademt in alles de kwaliteiten die de 1D-serie zo geliefd maakt. De EOS R1 heeft een degelijke en goed weerbestendige body met een geïntegreerde verticale handgreep (overigens net als de eerder geïntroduceerde EOS R3), een grote accu en een topklasse zoeker zonder blackout. Met een 24 megapixel BSI-sensor en een maximale snelheid van 40 beelden per seconde lijkt de camera niet grensverleggend, maar de camera bevat wel degelijk bijzondere technologie. Zo heeft de camera de eerste sensor met Dual Pixel AF waarvan een deel van de pixels een kwart slag gedraaid is, zodat echte cross-type AF ontstaat, zoals de bij de 1DX-camera’s met hun aparte AF-sensoren het geval was. Ook benut de EOS R1 de mogelijkheden van het Ai-tijdperk met algoritmes die voor bepaalde sporten kunnen kijken waar de bal heen gaat en op basis daarvan de focus van de ene speler naar de andere kunnen verleggen. Ook kunnen verschillende personen in de camera geregistreerd worden zodat de scherpstelling bij het herkennen van die personen altijd naar hen gaat, ongeacht wat er verder in het beeld gebeurt. Om geen moment te missen beschikt de EOS R1 ook over Pre-Capture waarmee beelden tot een halve seconde voor het indrukken van de ontspanknop kunnen worden vastgelegd.

Daarnaast is dit de eerste “1” met een draai- en kantelbaar scherm, ooggestuurde autofocus en beeldstabilisatie tot 8,5 stops. De videomogelijkheden zijn ook indrukwekkend, met tot 6K raw video en 4K tot 120 beelden per seconde.

Bouw en bediening

De 1-serie van Canon heeft altijd een geïntegreerde verticale handgreep gehad en de EOS R1 heeft die dus ook. Het maakt de camera redelijk groot. Hij is net iets kleiner dan de 1DX Mark III met spiegel, maar wel zo’n 3 ons lichter. Met 1115 gram met accu is het echter nog steeds geen lichtgewicht camera. Veel typische gebruikers van de 1-modellen vinden dat echter wel prettig. De camera voelt hierdoor heel degelijk aan (en is dat ook) en in combinatie met een flinke tele of telezoom is de hele set redelijk redelijk in balans wanneer je het objectief ondersteunt met je linkerhand of een eenbeenstatief. De bediening van de 1-modellen heeft ook altijd wat afgeweken van bijvoorbeeld de 5-serie en ook dat is niet veranderd op de EOS R1.

Zo zit de aan/uit schakelaar van de camera op de achterzijde waar die bij de R5 bovenop zit en heeft de camera links van de zoeker de voor de 1-modellen typische twee knoppen voor het selecteren van de opnamesnelheden, de autofocus, de meetmethode en de correctie van de flitser.

De zoeker heeft een 9,44 miljoen beeldpunten en een vergroting van 0,9x, wat het beste is dat momenteel verkrijgbaar is op kleinbeeldcamera’s en het draai- en kantelbare en aanraakgevoelige scherm van 8 centimeter heeft 2,1 miljoen beeldpunten en ook dat is fraai. Uiteraard – voor een topmodel – heeft de camera een grote HDMI type A aansluiting, een snelle USB-C 3.2 gen. 2 poort en, onmisbaar voor sportfotografen die in stadions werken, snelle Wireless LAN en een Ethernet poort voor bekabelde aansluiting op lokale netwerken. Voor opslag maakt de camera gebruik van twee CFexpress Type B kaarten en de voeding wordt verzorgd door een LP-E19 accu die volgens opgaaf goed is voor zo’n 700 beelden met gebruik van de zoeker. In de praktijk hebben we al gemakkelijk meer dan 3000 beelden kunnen schieten zonder de accu leeg te trekken, dus die 700 is niet representatief voor wat je met zo’n snelle camera kan doen.

Beeldkwaliteit

De EOS R1 is niet Canons camera met de hoogste resolutie. Voor de fijnste details is de Canon EOS R5 Mark II dan een betere keuze. Voor de doelgroep van de EOS R1 is resolutie ook niet zaligmakend. Canon heeft er wel alles aan gedaan om het maximale aan beeldkwaliteit uit de camera te halen. Daarvoor heeft de EOS R1 een nieuw ontwikkeld low pass filter dat moire tegengaat, vrijwel zonder enig zichtbaar verlies aan scherpte. Ook kan de camera in alle opnamestanden fotograferen in 14 bit raw en is er dus geen verlies doordat bij hoge snelheid de bitrate kleiner wordt.

De EOS R1 heeft geen multishot high res mode zoals je die bij sommige andere merken vindt, om de resolutie te verhogen. Dat vinden we eigenlijk alleen zinvol op locatie als je de beelden direct in de camera kan samenvoegen zodat je kan controleren of er geen fouten in zitten door beweging in het beeld tijdens de verschillende opnames. Canon heeft gekozen voor een andere en misschien wel slimmere oplossing en dat is de mogelijkheid om de beelden in de camera om te rekenen naar een vier keer groter bestand. Dat kan je natuurlijk ook naderhand doen met een programma als Topaz, of zelfs in Adobe Lightroom. Canon claimt echter dat de manier waarop zij het doen superieur is doordat zij de meeste kennis hebben van de eigenschappen van het raw-bestand. Na het omrekenen tot een maximale grootte van 96 megapixel, schrijft de camera een nieuwe jpeg weg. Het is dus niet mogelijk om een groter raw-bestand te produceren. Deze functie is vooral handig als je in-camera je beeld cropt, door bijvoorbeeld een verticale uitsnede van een liggende foto te maken. Je kan het bestand daarna weer vergroten voordat je het beeld uitlevert. Voor sportfotografen is dat zeker een reëel scenario. Door gebruik te maken van een enkel beeld heb je geen last van beweging die bij multi-shot opnames het eindbeeld kan ruïneren. Testopnames die we met deze functie hebben gemaakt, zagen er goed uit en je moet echt naar 100% gaan om een idee te krijgen dat het beeld is omgerekend en als je het niet weet, zal je het waarschijnlijk ook niet zien.

Video

De Canon EOS R1 is niet alleen geschikt voor (sport)fotografie, maar staat ook zijn mannetje als videocamera. De EOS R1 kan raw-video opnemen in 6K tot 50 beelden per seconde intern. Oversampelde 4K is aanwezig tot 60 beelden per seconde in 10 bit 4:2:2 in LGOP of All-I. Deze wordt berekent uit het 6K bestand en zonder oversampeling is ook 4K tot 120 beelden per seconde mogelijk voor slowmotion. In 2K/DCI of Full-HD kan de camera zelfs filmen in 240 beelden per seconde. Uiteraard is er de mogelijkheid om te filmen in Canon S-log 2. Dankzij de snelle uitlezing van de BSI-sensor is rolling shutter minimaal. Daar heb je overigens niet alleen bij filmen plezier van, maar natuurlijk ook bij het maken van foto’s met de elektronische sluiter.

Autofocus

De Canon EOS R1 beschikt over Canons meest geavanceerde autofocussysteem. Zowel de snelheid als de nauwkeurigheid zijn verhoogd door diverse technieken. De BSI-sensor helpt doordat pixels sneller uitgelezen kunnen worden. Het is ook Canons eerste sensor met Dual-pixel AF met cross-type autofocus. Bij de spiegelreflexmodellen werd de autofocus verzorgd door een aparte chip waar een beperkt aantal cross-type AF-sensoren op zaten. Op spiegelloze camera’s met Dual-pixel AF, waarbij vrijwel alle pixels mee doen voor het bepalen van de autofocus, is de kans dat een bepaald patroon in je onderwerp de autofocus verstoort veel kleiner, maar toch vond Canon het nodig om te zoeken naar oplossing voor zijn topmodel waardoor dit risico volledig wordt uitgesloten.

De oplossing is een sensor waarbij een deel van de pixels een kwart slag gedraaid is. Sensoren met een Bayer-patroon, zoals die in de R1, hebben clusters van vier pixels, waarbij er 1 rood is, 1 blauw en 2 groen. Van die 2 groene is er nu steeds 1 gedraaid ten opzichte van de drie overige, waardoor de scherpte zowel bij horizontale als verticale patronen perfect kan worden bepaald. Als extra kan de autofocus van de EOS R1 worden ingesteld voor bepaalde sporten waardoor de camera zelf kan bepalen wie de belangrijkste speler in beeld is (op basis van de positie van de bal). Ook kunnen personen worden geprogrammeerd in de camera. Hiervoor kan een al bestaande foto van iemand worden gebruikt. De camera zal dan altijd op deze persoon scherp stellen als die wordt herkend. Handig als je tijdens een voetbalwedstrijd uitsluitend die bekende sterspeler wilt volgen.

Bijzondere functies

De Canon EOS R1 heeft een bijzondere sensor, vanwege de cross-type pixels die er op zitten. Bij alle EOS R-modellen lagen de Dual-pixels voor de autofocus allemaal in dezelfde richting. Hierdoor kon het soms voorkomen dat bij een lineair patroon in het onderwerp de autofocus soms niet perfect werkte. Voor het eerst heeft Canon een kwart van de pixels een kwartslag gedraaid. Hierdoor werkt de Dual-pixel autofocus zowel optimaal met horizontale als verticale lijnen in het onderwerp. Het klinkt als iets heel simpels, maar maakt het productieproces wel veel ingewikkelder en het is dus technologisch een grote doorbraak.

De tweede bijzondere functie is de autofocus die wordt ondersteund door Accelerated Capture en deep learning. Praktisch gezien houdt dat in dat de camera algoritmes heeft die verstand hebben van de sport die wordt gefotografeerd en die daardoor, op basis van waar de bal zich bevindt en waar deze heen gaat, kan voorspellen wie de belangrijkste persoon in het beeld is of wordt. Hierdoor kan de camera de autofocus verleggen naar de juiste persoon. Voorlopig werkt het bij een beperkt aantal sporten als volleybal, basketbal en voetbal. In onze praktijkopnames hebben we het systeem een aantal keren de autofocus inderdaad zien verleggen. Het werkt dus, maar soms wordt de scherpstelling ook niet verlegd naar degene naar wie de bal gaat. De camera’s die we hebben gebruikt, waren dan ook nog niet de versies met de definitieve firmware. Voor Canon is dit een werk-in-uitvoering, dat niet alleen verfijnd zal worden in de toekomst, maar waar ook meerdere sporten en activiteiten aan zullen worden toegevoegd.

Ten opzichte van de concurrentie

Er was een tijd dat de Canon 1D vrijwel geen serieuze concurrentie had. Maar die ligt alweer lang achter ons. Tegenwoordig heeft de EOS R1 stevige uitdagers in de vorm van de Nikon Z9 en de Sony A9 III en de Sony A1. De Nikon Z9 heeft een soortgelijke bouw als de Canon EOS R1, met geïntegreerde  verticale greep. De Z9 is echter meer allround dan de EOS R1, die juist meer gespecialiseerd is. De Nikon heeft namelijk een bijna 2x hogere resolutie met 46 megapixel, maar in raw een 2x lagere snelheid met maximaal 20 beelden per seconde. In kleine jpegs kan je weliswaar tot 120 beelden per seconde gaan, maar je mist dan natuurlijk een flink deel van de kwaliteit. De Canon haalt maximaal 40 beelden per seconde, maar dan wel in 14 bit raw op de volle resolutie. Een ander voordeel van die hoge resolutie van de Nikon is dat hij in 8K kan filmen. De Canon biedt ‘slechts’ 6K, wat we eigenlijk in deze tijd meer dan genoeg vinden. Bij Sony kan je twee kanten uit. De Sony A1 is net als de Z9 van Nikon een meer allround model, met een 50 megapixel sensor en toch de mogelijkheid om met 30 beelden per seconde te fotograferen en te filmen in 8K/30p. Niet gek voor een inmiddels al drie jaar oude camera en bijna verbazingwekkend dat Sony dat in een compacte body heeft kunnen krijgen.  De A1 mist echter de nieuwste verbeteringen op autofocusgebied. Voor de ultieme snelheid heeft Sony dan weer de A9 III, die met zijn global shutter in staat is om opnames in raw en op volle resolutie te maken tot 120 beelden per seconde. De autofocus is ook helemaal van deze tijd en voor sportfotografen is het een hele aantrekkelijke camera. De prijs die je voor deze techniek betaald is wel een iets lager dynamisch bereik bij de laagste gevoeligheden (die je bij sportfotografie waarschijnlijk niet zo vaak gebruikt) en de camera kan enkel filmen in maximaal 4K, wat voor de doelgroep alweer niet zo’n probleem zal zijn, denken we. Zowel de A1 als de A9 hebben echter geen geïntegreerde grip. Sommigen vinden dat prettig, omdat ze daarmee de camera’s compact kunnen houden als dat mogelijk of nodig is. Fotografen die vooral met grote, lichtsterke tele’s of telezooms werken denken daar vaak anders over. De EOS R1 is met zijn specificaties niet grensverleggend, maar is vooral afgestemd op de praktijkbehoeftes van een bepaalde groep gebruikers.

Lees hier een full review van de Canon 1D Mark III

Conclusie test Canon EOS R1