Praktijk Review Canon RF 24-105mm F2.8 L IS USM Z – Lichtsterke standaardzoom voor video- en fotograaf

Canon combineert met de RF 24-105mm F2.8 een populair bereik met een graag gewilde lichtsterkte.

Introductie

Een zoom van 24 tot 105mm voor full-frame wordt vaak gezien als het ideale bereik voor reisfotografie, reportages en het coveren van events. Meestal zijn die echter ‘maar ‘ F4. De lichtsterkere 24-70mm F2.8 komt aan de telekant echter net iets tekort voor bijvoorbeeld een kop-schouder portret, candid fotografie of voor situaties waar je niet goed dichtbij kunt komen. Toch kiezen veel fotografen liever voor de 24-70mm vanwege de stop meer lichtsterkte. Dat is immers tweemaal zoveel licht dat naar binnen komt wat soms net het verschil maakt in situaties met weinig licht. Ook videografen maken graag gebruik van deze extra lichtsterkte en de bijbehorende kleine scherptediepte, maar zijn vaak iets minder mobiel dan fotografen en hebben daarom graag de mogelijkheid om extra ver in te kunnen zoomen. Canon combineert dus met de RF 24-105mm F2.8 een populair bereik met een graag gewilde lichtsterkte.

De 24-105mm F4.0 was in de oude EF-vatting al een populaire allrounder en ook de verbeterde versie met RF-vatting wordt zowel door Canon-fotografen als videomakers veel gebruikt. Alhoewel de controlring van de RF-uitvoering wat extra mogelijkheden geeft, bijvoorbeeld als diafragmaring, zijn er een aantal dingen die het objectief wat beperkingen geeft voor videografie. De nieuwe 24-105mm F2.8 kent deze beperkingen niet, heeft naast de controlring nog een ‘klikloze’ diafragmaring en is bovendien een stop lichtsterker over het gehele zoombereik. Maar dat is nog niet het hele verhaal.

Motorzoom

De RF 24-105mm F2.8 vertoont in formaat, gewicht en functionaliteit veel gelijkenissen met de EF 70-200mm F2.8, die ook een intern zoommechanisme heeft. Daardoor is de RF 24-105mm F2.8 slanker en compacter dan de enigszins vergelijkbare Sony FE-PZ 28-135mm F4.0 en de Canon CN-E 18-80mm T4.4. Dat mag je, met een volle stop meer lichtsterkte over het hele zoombereik, best een prestatie noemen. Zoals altijd heeft elk voordeel zijn nadeel. De Sony beschikt over een ingebouwde elektronische zoomverstelling en ook de CN-E 18-80mm is af fabriek van een zoommotor voorzien, bij de RF 24-105mm F2.8 moet je, voor dit toch al prijzige objectief, nog een aparte zoomadapter kopen als je motorisch wilt zoomen. Deze kost je nog eens rond de 1200 Euro extra of zelfs 1600 Euro, met een extra 20 pins-connector voor afstandsbediening.

Een fotograaf heeft zo’n adapter niet nodig, maar voor videografie is het wel een heel waardevolle toevoeging. Overigens komt de RF 24-105mm F2.8 met zoomadapter ongeveer op dezelfde prijs uit als de CN-E 18-80mm T4.4 met een vergelijkbaar zoombereik voor S35, maar een stop minder lichtsterk. Wel een indicatie dat de prijs voor de RF 24-105mm F2.8 zeker niet buitenproportioneel is. De zoomadapter was nog niet beschikbaar, dus daarover in een later artikel meer. Dat het objectief geen ingebouwde zoommotor heeft en dus compacter en goedkoper gebouwd kan worden, vergroot de doelgroep voor dit objectief zeker. Voor eventfotografen en fotojournalisten is dit namelijk ook een heel fijne zoom met zijn hoge lichtsterkte en grote zoombereik. De autofocus werkt geruisloos en razendsnel en er is een handige drukknop op het objectief om bijvoorbeeld de scherpstelling vast te houden.

Bouw

De RF 24-105mm F2.8 heeft maar liefst 4 draairingen, 4 schuifknoppen en een statiefgondel. Dat maakt dat je dit objectief waarschijnlijk anders zult gebruiken dan een gewone RF-zoom. Die statiefaansluiting, die je normaal eigenlijk alleen bij tele-objectieven ziet, is er niet voor niets; voor een standaardzoom heeft de 24-105mm een flink gewicht. Als je er langere perioden mee moet werken is een éénbeen-statief een logische keuze als je mobiel wilt blijven. In combinatie met een Canon R-camera heb je dan een mooi uitgebalanceerd geheel. Het is jammer voor fotografen dat de gondel geen klikstops heeft, zodat je snel van landschap- naar portretstand kunt draaien zonder te hoeven zoeken naar het juiste punt. Videografen kunnen dit ‘gebrek’ misschien gebruiken om een leuke 360 graden rol te maken. De statiefaansluiting heeft twee schroefdraad-aansluitingen (1/4 en 3/8 inch) en een extra gat om te zekeren. Wil je de statiefgondel verwijderen, dan werkt dat niet zoals je misschien gewend bent van tele-objectieven, waarbij je de hele ring verwijdert. Bij de 24-105mm is de ring vast en kun je alleen de voet loskoppelen. Er is niet zoveel reden om dat te doen, want ook al zou je helemaal uit de hand werken met dit objectief, is de voet een fijn rustpunt voor je handpalm en kun je met je vingers makkelijk bij alle ringen. Ook wanneer je de zoomadapter gebruikt lijkt mij dit de meest comfortabele manier om het objectief te bedienen.

Video

De vraag waar ik natuurlijk graag antwoord op wilde, was of mijn RF 24-70mm F2.8, die ik al jarenlang voor video en fotografie gebruik, nog wel érgens iets beter in zou zijn dan de nieuwe RF 24-105mm F2.8. De 24-105mm heeft een groter bereik, is optisch beter, heeft meerdere IS-standen, is zowel van een controlring als een diafragmaring voorzien, heeft 11 diafragmalamellen in plaats van de gebruikelijke 9 voor Canon L-lenzen, heeft een interne zoom, statiefgondel en precies dezelfde zonnekap. Goed, dat laatste vind ik wat minder positief, daar had ik liever een wat steviger exemplaar voor gezien, zoals bijvoorbeeld bij de Sony FE-PZ 28-135mm F4.0 en de Canon CN-E 18-80mm. Omdat de 24-105mm geen uitschuivende tubes heeft kun je daar wel zonder zorgen een stevige mattebox op schroeven en dat zullen de meeste videografen waarschijnlijk ook doen.

Dan is er nog de parfocale correctie, waardoor hetgeen waarop is scherp gesteld scherp blijft bij in- of uitzoomen en ook is het objectief zoveel mogelijk gecorrigeerd op breathing, zodat het kader gelijk blijft bij het verstellen van de scherpte. Maar er is iets dat de 24-70mm net iets beter doet. De kortste instelafstand is namelijk maar 21 cm terwijl de 24-105mm het met 45 cm moet doen. Op maximaal tele komen beide objectieven echter wel aan dezelfde uitvergrotingsmaatstaf.

Beeldstabilisatie

Bij zo’n relatief zwaar objectief is een goede stabilisatie geen overbodige luxe als je langere tijd uit de hand wilt fotograferen of filmen. De meeste Canon R-camera’s hebben een sensor die daarvoor kan zorgen, maar gelukkig houdt Canon als één van de weinige objectieffabrikanten vast aan de uitstekende optische stabilisatie in zijn objectieven. Waar andere fabrikanten tegenwoordig voor lichtsterke zooms overwegend voor uitsluitend sensorstabilisatie kiezen, heeft Canon in al zijn F2.8-zooms ook optische stabilisatie. Dat maakt deze zooms extra bruikbaar op bijvoorbeeld cinemacamera’s met een vaste sensor zoals de R5 C en de C70, maar ook op de R8 en R10 fotocamera’s. De RF 24-105mm F2.8 is hier met 5,5 stops optische stabilisatie gelukkig geen uitzondering op. Met een schuifknop kun je tussen 3 IS-standen kiezen. De 1e is voor fotografie en video wanneer je een meer statisch onderwerp vastlegt. De stabilisatie zet het beeld bijna volledig stil, zelfs bij een camera met vaste sensor. Beweeg je buiten het bereik van de stabilisatie dan verspringt het beeld omdat de IS zo lang mogelijk probeert vast te houden aan de oorspronkelijke positie. Voor meer beweeglijke onderwerpen is er daarom stand 2. Deze gebruik je als je als videograaf uit de hand wilt pannen, maar ook als je als fotograaf de camera met je onderwerp meetrekt. Stand 3 activeert de IS pas op het moment dat je de ontspanknop indrukt en kiest dan automatisch tussen stand 1 en 2 afhankelijk van de beweging, of gebrek daaraan, die het waarneemt. Deze stand is vooral handig voor fotografen die soms ook onvoorspelbaar bewegende onderwerpen proberen te volgen. Het zoekerbeeld is dan weliswaar minder stabiel, maar je hebt ook geen last van de IS die je bewegingen probeert de counteren. In combinatie met sensorstabilisatie (ibis) biedt de RF 24-105mm F2.8 zelfs 8 stops winst.

Beeldkwaliteit

De optische kwaliteit van de RF 24-105mm F4.0 blijft iets achter bij die van de RF 24-70 mm F2.8 weet ik uit ervaring. De RF 24-105 mm F2.8 staat echter minimaal op hetzelfde niveau als mijn RF 24-70mm bij vergelijkende opnamen. Bij verschillende opnamen lijkt de 24-105mm zelfs een tikkie scherper en contrastrijker. Dat is een mooie prestatie gezien het grotere zoombereik en het groter aantal lenselementen (28 t.o.v. 21, de F4.0 versie heeft er zelfs maar 18). Opvallend is het beeld op 24mm zonder digitale correctie, de projectiecirkel is zelfs niet eens helemaal beeldvullend voor full-frame. Uiteraard krijg je dit alleen bij een raw-opname te zien wanneer je de optiekcorrectie niet ingeschakeld hebt. Vink je het juiste profiel voor correctie aan, dan krijg je een nagenoeg perfect gecorrigeerd beeld met een hoge scherpte en uitstekend contrast van hoek tot hoek. Wonderlijk hoe de nieuwe techniek voor objectievenbouw werkt. Kies ik in Adobe Camera Raw het lenscorrectieprofiel dat ik voor de 24-70mm gebruik, dan blijkt die correctie ruim onvoldoende. Er lijkt dus een evolutie plaats te vinden naar minder optische correctie op vertekening en lichtafval, om zodoende de maximale scherpte en het best mogelijke contrast te behouden. Daarna wordt een sterkere digitale correctie toegepast dan voor oudere objectieven nodig was.

De RF 24-105mm F2.8 gebruiken zonder digitale correctie toe te passen is dus eigenlijk geen optie meer. Deze optie is dan ook niet meer uit te vinken in het menu wanneer je dit nieuwe objectief op je Canon EOS R camera zet. Behalve bij de EOS R5 C in het cinemamenu, maar dat lijkt alsnog weinig invloed te hebben. Je vraagt je af hoe dat dan voor raw-video zou werken. Daarbij vindt normaal gesproken geen correctie van lensfouten in de camera plaats. Ook hier een verrassing: de Cinema Raw Light beelden worden keurig gecorrigeerd op de geheugenkaart gezet. Er wordt dus gelijk al in de camera een digitale correctie op de rawvideo toegepast. Zowel de raw-video opgenomen met de R5 C als die met de (oudere) C70, beide wel met de laatste firmware, worden volledig gecorrigeerd weggeschreven. Er is dan ook geen vertekening en lichtafval in de Cinema Raw files te bespeuren.

Conclusie test Canon RF 24-105mm F2.8 L IS USM Z